Fauna

Vogels

Een inventarisatie in 1999 leverde niet minder dan 51 soorten vogels in Twekkelo op waaronder patrijs, roodborsttappuit en geelgors die alle drie op de rode lijst van bedreigde soorten voorkomen. Rond (oude) boerderijen en schuren met holten en spleten nestelen steen- en kerkuil, boeren- en huiszwaluw, kauw, spreeuw, witte kwikstaart, huismus en ringmus. Door de afwisseling van allerlei soorten begroeiing met verschillende hoogte en dichtheid, dood hout, voedselbomen, natte en droge gebieden is de populatie vogels in het gebied zeer breed. De kleinschaligheid van het landschap biedt behalve vogels ook veel andere dieren de mogelijkheid zich goed te handhaven of zelfs uit te breiden. In elk vegetatietype komende verschillende groepen vogels voor. De samenstelling van de vogelpopulatie hangt af van de gelaagdheid, hoogte en dichtheid van de vegetatielagen, de aanwezigheid van voedselbomen, holle bomen en dood hout. De aanwezigheid van oude gebouwen met holten of spleten, de afwisseling van bos met open gebied en het voorkomen van drassige weilanden of open water (en de diepte en kwaliteit van dit water) zijn ook belangrijke factoren. De mate van rust (meer of minder verstoring door mensen, vee of verkeer) is voor een aantal soorten cruciaal. Hieronder worden de verschillende soortengroepen en hun leefgebied in Twekkelo apart beschreven. Speciale aandacht wordt besteed aan de (vaak zeldzame) indicatorsoorten. Hun aanwezigheid geeft een indruk van de milieukwaliteit. Alleen de indicatorsoorten die daadwerkelijk in Twekkelo voorkomen worden behandeld;.

De gegevens over de vogels in het Twekkelose gebied zijn deels afkomstig uit de broedvogelinventarisatie van de vogelwerkgroepen Enschede (STL, 1989) en Hengelo (Breukink, 1989), veldwaarnemingen van van Andel (1993) en een broedvogelinventarisatie uitgevoerd door Twence (1999). Er is gewerkt met de lijst van 48 indicatorsoorten

Bij de inventarisatie van overige fauna zijn de gegevens gebruikt van Breukink (1989), de
nieuwe Atlas van de Nederlandse Zoogdieren, Zoon (1993) en veldwaarnemingen van van Andel (1993), waarbij in alle poelen van Twekkelo is gevist naar salamanders.

Vogels die broeden in gebouwen

Indicatorsoorten: Steenuil, Kerkuil
Overige soorten: Boerenzwaluw, Huiszwaluw, Kauw, Spreeuw, Witte kwikstaart, Huismus, Ringmus.
Deze soorten nestelen in (oude) boerderijen, schuren en andere gebouwen met holten en spleten en zoeken hun voedsel in open cultuurgebied. Het kleinschalige, gevarieerde landschap van Twekkelo vormt een zeer geschikt milieu voor deze soortengroep. De Steenuil is hier zeer talrijk en 's avonds is zijn gekrijs duidelijk waar te nemen. In 1984 werden in Twekkelo nog regelmatig braakballen van de kerkuil gevonden. Om een bijzondere vogel als de Kerkuil te behouden, is het van groot belang dat de kleine landschapselementen binnen het oude hoevenlandschap behouden en goed beheerd worden. Buiten de Kerkuil profiteren hier ook vele andere vogels en zoogdieren van.

Vogels van het open cultuurlandschap

Indicatorsoorten: Patrijs, Veldleeuwerik.
Overige soorten: Fazant, Scholekster, Kievit
Dit zijn soorten van het vrij droge, open Cultuurgebied. De Patrijs is vrij talrijk in Twekkelo, vooral in hooilanden, ruigtes en maïsvelden. Deze soort staat op de Rode Lijst, omdat zijn broedareaal dreigt af te nemen. De Veldleeuwerik werd vroeger in bijna elk cultuurlandschap van Nederland aangetroffen. Maar door de intensivering in de landbouw en de vervuiling van het milieu, holt hij de laatste jaren in aantal achteruit. De Kieviet, de Scholekster en vooral de Fazant zijn zeer talrijk.
In het nattere cultuurlandschap treffen we als extra soort in Twekkelo slechts de Grutto aan.

Vogels van droge ruigten met struwelen

Indicatorsoorten: Grasmus, Roodborsttapuit
Overige soorten: Kneu, Tuinfluiter, Heggemus, Winterkoning
Deze groep vogels heeft vrij droge randen nodig met hoog gras en kruiden. Ze broeden nagenoeg allemaal in dicht struikgewas. De Grasmus staat op de rode lijst. omdat zijn aantal in Nederland afneemt. In Twekkelo is de grasmus zeer talrijk. De roodborsttapuit is vrij schaars. Het Winterkoninkje is zeer algemeen; de andere soorten iets minder. De aanwezigheid van veel soorten uit deze groep is een maat voor de kwaliteit van wegbermen, bosjes en struiken in een gebied. De kwaliteit van de bermen rond de Baardinksweg blijkt uit de hoge bezetting van de Grasmus.

Vogels van moerassen

Indicatorsoorten: Bosrietzanger, Rietgors
Overige soorten: Wilde eend, Waterhoen, Meerkoet, Koekoek.
Deze groep vogels treffen we aan nabij liet Twentekanaal en rond de bergingsvijver van de Wilgekamp. De bosrietzanger is talrijk in Twekkelo, de rietgors zeldzaam. De overige soorten zijn zeer algemeen. Andere indicatorsoorten van deze groep, zoals de Waterral en de Kleine karekiet komen in Twekkelo niet voor.

Vogels van open water

Indicatorsoorten: Dodaars, Fuut
Overige soorten: Wilde eend, Waterhoen, Meerkoet.
De Dodaars is een schaarse soort, die niet van verstoring houdt. Hij broedt in het Zwarte Ven. De andere soorten vinden we permanent in de bergingsvijver van de Wilgekamp en zo af en toe in kleinere poelen.

Vogels van droge heide met opslag

Indicatorsoorten: Roodborsttapuit
Overige soorten: Kneu, Houtduif, Vlaamse gaai, Kuifmees, Matkop, Roodborst, Vink, Tortelduif, Merel.
Van de indicatorsoorten van deze groep is alleen de Roodborsttapuit in Twekkelo bekend. Vogels als de Geelgors, Boompieper en Nachtzwaluw, die ook tot deze groep behoren, vinden we alleen in het Aamsveen.

Strikte bosvogels

Overige soorten: Zwarte mees, Glanskop, Boomklever
Deze vogels treffen we aan in oude loofbossen. Deze soorten broeden algemeen in Twekkelo. Strikte bosvogels als de Kruisbek, de Zwarte specht en het Vuurgoudhaantje broeden niet in Twekkelo.

Vogels van bos gecombineerd met open landschap

Indicatorsoorten: Havik, Torenvalk, Sperwer, Buizerd, Groene specht
Overige soorten: Houtduif, Tortelduif, Zwarte kraai, Kauw, Ekster, Grote Lijster, Spreeuw, Groenling, Koekoek.
Roofvogels zijn belangrijke vertegenwoordigers van deze groep. Ze bestrijken aanzienlijk stukken open landschap vanuit de bossen op zoek naar hun prooi. In Twekkelo worden de nesten van de Buizerd vooral in de bosstroken langs de essen aangetroffen. Deze vogel is dagelijks te zien en te horen als hij over de essen en weilanden zweeft. Ook de Torenvalk jaagt op de essen. De Sperwer broedt bij het Zwarte ven en waarschijnlijk ook in het begin van de burg. Stroinkstraat (nest is niet gevonden), waar hij regelmatig gesignaleerd wordt. De Havik wordt slechts af en toe gezien in Twekkelo. De overige soorten zijn zeer talrijk.

Vogels van bossen, houtwallen en struwelen

Indicatorsoorten: Bosuil, Kleine bonte specht, Appelvink, Goudvink, Nachtegaal, Gekraagde Roodstaart, Holenduif, Wielewaal.
Overige soorten: Grote bonte specht, Vlaamse gaai, Koolmees, Pimpelmees, Kuifmees, Matkop, Staartmees, Boomkruiper, Winterkoning, Roodborst, Merel, Zanglijster, Zwartkop, Heggemus, Grauwe vliegenvanger, Kneu, Braamsluiper.
Deze vogels treffen we aan waar een goed ontwikkeld bosje of houtwal staat. De gekraagde roodstaart broedt in holle oude bomen en staat op de rode lijst, maar is in Twekkelo opvallend vaak aangetroffen. De overige soorten zijn zeer talrijk, niet name de niezen, de Winterkoning, de Vlaamse gaai en de Grote bonte specht. De Nachtegaal heeft een vochtig biotoop nodig en die treffen we vooral aan in de vochtige bosjes bij het Twentekanaal.

Vogels van beken

Indicatorsoorten: IJsvogel, Grote gele kwikstaart Overige soorten:
De ijsvogel is regelmatig aangetroffen in Twekkelo. Hij is al vissend waargenomen in de bergingsvijver van de Wilgenkamp en bij het Zwarte Ven. De IJsvogel is zeer gevoelig voor verstoring, waterverontreiniging, normalisatie van beken en het verdwijnen van bosjes en struiken langs de oevers. Zowel de bergingsvijver als het Zwarte Ven zijn niet toegankelijk voor het publiek en bovendien stroomt tussen beide wateren de Makkenbroekerbeek, die zeer helder en beschut is. De beek is vrijwel onbereikbaar via de openbare weg en zit vol visjes, kortom een ideaal biotoop voor de IJsvogel. Ook is hij aangetroffen bij een afgelegen vijver van de Waarbeek. Hier broedt ook de Grote Gele kwikstaart, een "rode lijst vogel" die zich minder van de menselijke aanwezigheid aantrekt.

Amfibieën en reptielen

In Twekkelo zijn in een groot aantal poelen Karnsalamanders, Kleine watersalamanders of beide soorten aangetroffen. Hun vindplaatsen zijn aangegeven op de amfibieënkaart. In de moeraszomen en struiken eromheen (een vereiste voor de boomkikker) zijn weliswaar bijzondere plantensoorten aangetroffen, maar de Boomkikker zelf is (nog) niet gevonden. Hiervoor is nader onderzoek nodig. Wel zijn in het poeltje kamsalamanders gevonden.
In poelen, sloten en vochtige weilanden is de Bruine kikker zeer talrijk, de Groene kikker iets minder en de Heikikker leeft alleen bij het Zwarte Ven. De Gewone pad is zeer algemeen. De twee vondsten van de Levendbarende hagedis in Twekkelo zijn op de Twekkeler Es en nabij het Zwarte Ven.

Zoogdieren

De zoogdierfauna van Twekkelo is nog volop aanwezig.
Soorten als Ree, Eekhoorn, Haas, Konijn, Mol, Egel, Vos, Bruine rat, Woelrat, Muskusrat, Huismuis, Huisspitsmuis, Bosmuis, Rosse woelmuis, en Veldmuis zijn zeer talrijk in Twekkelo.
De marterachtigen worden vertegenwoordigd door Hermelijn, Wezel, Bunzing en Steenmarter. De meeste zoogdieren hebben veel baat bij kleine landschapselementen zoals de houtwallen.

Voorkomende zoogdieren en vlindersoorten in Twekkelo

Zoogdieren	Dagvlinders
Egel Vos Ree Eekhoorn Hermelijn Wezel Bunzing Steenmarter Dwergvleermuis Rosse vleermuis Laatvlieger Grootoorvleermuis Haas Konijn Dwergspitsmuis Huisspitsmuis Mol Talpa Rosse woelmuis Woelrat Muskusrat Veldmuis Bosmuis Bruine rat Zwarte rat Huismuis	Kleine vos Groot koolwitje Klein koolwitje Klein geaderd witje Atalanta Dagpauwoog Citroenvlinder Oranjetipje Icarusblauwtje Koevinkje Distelvlinder Argusvlinder Bont zandoogje Bruin zandoogje Landkaartje Hooibeestje Gehakkelde aurelia Kleine vuurvlinder

© 2001 - 2011 Vereniging Behoud Twekkelo